فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید
تاریخچه و ساختار کتاب فرانکنشتاین اثر مری شلی
در سال ۱۸۱۸، رمانی بدون نام نویسنده منتشر شد که نه تنها شالوده ادبیات گوتیک را دگرگون کرد، بلکه پدیدآورنده نخستین نمونههای علمپژوهی مدرن و علمی-تخیلی در تاریخ شد. مری شلی (Mary Shelley)، نویسنده ۱۸ ساله بریتانیایی، کتاب فرانکنشتاین (یا پرومتئوس جدید) را در جریان یک مسابقه دوستانه داستاننویسی در کنار لرد بایرون و پرسی شلی خلق کرد.
برخلاف روایات خطی ساده، ساختار این اثر شبیه به عروسکهای ماتروشکا یا جعبههای چینی است؛ روایتنامه پُست و نامهنگاریهای کاپیتان «روبرت والتون» به خواهرش، بستر اصلی را میسازد. والتون در میان یخهای قطبی با دانشمندی نیمهجان به نام ویکتور فرانکنشتاین روبرو میشود و داستان داخل داستان پیش میرود تا در مرکز رمان، به تکگویی و درددلهای حادِ خودِ «هیولا» برسد.
رویای آفرینش؛ آزمایش ویکتور فرانکنشتاین به چه سمتی میرود؟
ویکتور، دانشمند جوان و شیفته مرزهای حیات و مرگ، در تلاش است تا با بهرهگیری از علوم جدید و پیوند اعضای بدن مردگان، به راز حیات دست یابد. او موفق میشود؛ اما در لحظهای که موجود خلقشده چشمان زرد و بیفروغش را باز میکند، ویکتور از شدت وحشت و انزجار، مخلوق خود را رها کرده و میگریزد.
مخلوق بینام، تنها و بیکس در دنیایی بیپناه رها میشود. او که با ذهن زلال اما جثهای تنومند و ترسناک متولد شده، سعی میکند زبان، محبت و رفتارهای انسانی را بیاموزد؛ اما طرد شدنِ مداوم و مجازات شدن به خاطر چهرهاش، خشم و تنهایی عمیقی را در وجودش شعلهور میسازد که پیامدهای سهمگینی برای سازندهاش به همراه دارد.
ریشه نامگذاری: بر خلاف تصور عموم، «فرانکنشتاین» نام هیولا نیست؛ بلکه نام دانشمند سازنده او (ویکتور فرانکنشتاین) است. مخلوق او در تمام طول رمان هیچ نامی ندارد و صرفاً «مخلوق»، «موجود» یا «هیولا» خوانده میشود.
چه ویژگیهایی فرانکنشتاین را به یک رمان ترسناک ماندگار تبدیل کرده است؟
اگرچه این اثر تمام ویژگیهای یک رمان ترسناک کلاسیک را داراست، اما جذابیت ماندگار آن در زیرلایه متون فلسفی و اخلاقی نهفته است:
استعاره پرومتئوس: همانطور که پرومتئوس در اساطیر یونان با دزدیدن آتش خدایان مجازات شد، دستکاری در قوانین طبیعت و نقش خدایی ایفا کردن نیز خشم و نیستی به بار میآورد.
مسئولیت آفریننده در برابر مخلوق: داستان این پرسش بزرگ را مطرح میکند که آیا گناه اصلی متوجه موجودی است که هیولا زاده نشده، یا متوجه سازندهای که مسئولیت پرورش و محبت به او را نپذیرفته است؟
عناصری از ادبیات گوتیک: قلعهها و آزمایشگاههای تاریک، طوفانهای سهمگین، اتمسفر سرد قطبی و جنون روحی، همگی ساختار متنی اصیلی خلق کردهاند.
| ابعاد ساختاری رمان | تحلیل مفهوم و نمادشناسی |
|---|---|
| زاویه دید و لایهها | سه راوی متفاوت (والتون، ویکتور، مخلوق) برای نشان دادن زوایای متعدد حقیقت |
| فضاسازی محیطی | چشماندازهای یخزده، طوفانی و انزوا در اعماق طبیعت وحشی |
| کشمکش اصلی | تقابل علمِ بدون اخلاق در برابر پیامدهای روانی و انسانی آن |
راهنمای خرید کتاب فرانکنشتاین از کتابفروشی آنلاین
اگر قصد دارید مطالعه شاهکارهای جاودانه جهان را آغاز کنید، داشتن این رمان در کتابخانه شخصی گامی اساسی است. هنگام خرید کتاب فرانکنشتاین حتماً به نام مترجم و اعتبار انتشارات دقت کنید، چرا که روانی ترجمه تأثیر مستقیمی بر درک فضای تاریک و فلسفی اثر دارد. انتخاب کتابفروشی آنلاین معتبر زیمون، به شما این امکان را میدهد که ترجمههای مختلف را بررسی کرده و بهترین نسخه را با خیالی آسوده تهیه کنید.