دیوان حافظ (به سعی سایه)

کتاب حافظ به سعی سایه؛ همنشینی ابتهاج با لسان‌الغیب

کتاب حافظ به سعی سایه اثری است که هوشنگ ابتهاج، شاعر و پژوهشگر نامدار معاصر، پس از نزدیک به دو دهه کار مداوم بر روی دیوان حافظ منتشر کرد؛ اثری که بسیاری آن را یکی از معتبرترین و سنجیده‌ترین نسخه‌های حافظ در دوران جدید می‌دانند. ابتهاج به‌جای آن‌که ادعای «تصحیح» داشته باشــد، از واژه‌ی «سعی» استفاده کرد، چون به‌خوبی می‌دانست هیچ‌کس نمی‌تواند نسخه‌ی قطعی شعر حافظ را ارائه دهد. اختلاف نسخه‌ها، آسیب‌های تاریخی، و شیوه‌ی جمع‌آوری نخستین نسخه‌های دیوان همگی باعث شده‌اند که متن حافظ در طول قرن‌ها دچار دگرگونی‌های متعددی شود. بنابراین سایه کار خود را نه تصحیح نهایی، بلکه کوشش عاشقانه و دقیق برای نزدیک‌شدن به صدای واقعی حافظ می‌دانست.

در مقدمه‌ی بلند و بسیار خواندنی کتاب، ابتهاج تاریخچه‌ی نسخه‌های دیوان حافظ را به‌دقت شرح می‌دهد و توضیح می‌دهد که چرا اختلاف نسخه‌ها تا این اندازه فراوان است. او درباره‌ی نسخه‌های کهن، تصحیح‌های پیشین، و رویکردهای مختلف پژوهشگران سخن می‌گوید و سپس روش خود را توضیح می‌دهد؛ روشی که ترکیبی از آگاهی شعرشناسانه و تحلیل دقیق نسبت‌های نسخه‌ای است. این مقدمه خود یکی از بهترین نوشته‌ها درباره‌ی حافظ در دوران ماست و نشان می‌دهد سایه بیش از آن‌که پژوهشگری صرف باشد، عاشق و هم‌نَفَسِ حافظ است.

متن دیوان در این کتاب به‌صورت منظم، خوانا و با دقت بسیار ارائه شده است. غزلیات، قصاید، رباعیات، قطعات و حتی اشعار منسوب به حافظ با نظم مشخصی گرد آمده‌اند. چاپ «سعی سایه» در برخی ابیات با نسخه‌های مشهور دیگر مانند چاپ قزوینی–غنی یا خانلری تفاوت‌هایی دارد؛ تفاوت‌هایی که معمولاً ریشه در انتخاب آگاهانه‌ی سایه میان ضبط‌های گوناگون دارد. برای نمونه در بعضی غزل‌ها واژه یا ترکیبی را برگزیده که از نظر موسیقایی یا معنایی با ساختار شعر سازگارتر است، یا بیتی را جا به جا و یا حذف کرده که از نظر او نشانه‌های الحاق و ناهماهنگی در آن دیده می‌شده است. بسیاری از پژوهشگران بعدها نشان داده‌اند که این انتخاب‌ها اغلب دقیق و سنجیده بوده‌اند.

خرید کتاب حافظ به سعی سایه

خرید کتاب حافظ به سعی سایه، نه تنها برای پژوهشگران و دانشجویان ادبیات اهمیت دارد، بلکه خوانندگانی را نیز که تنها می‌خواهند حافظ را در زیباترین و ناب‌ترین شکلش بخوانند جذب می‌کند. متن کتاب روان، یکدست و خوش‌آهنگ است؛ گویی حافظ از ورای قرن‌ها با زبانی روشن‌تر سخن می‌گوید. شاید بتوان گفت این اثر ثمره‌ی سال‌ها زندگی سایه با حافظ است؛ زندگی‌کردنی که در شعر خودش نیز رد پای آن به‌وضوح دیده می‌شود. برای خرید کتاب حافظ به سعی سایه، به فروشگاه کتاب آنلاین زی‌مون، مراجعه نمایید.