زیرآب زنی (رقابت منفی و روش مقابله با آن)

اغلب ما آن روزها را یادمان نمی‌آید. کدام روزها؟ روزهایی که آب لوله‌کشی نبود و خانه‌ها آب‌انبار داشتند. انتهای حوض‌ها یک زیرآب قرار داشت که آب کثیف و لجن از آنجا تخلیه می‌شد. اگر کسی با شخص دیگری دشمن بود، کاری می‌کردند که آب کثیف و لجن وارد آب تمیز شود. آن فرد بیچاره هم برای همه تعریف می‌کرد که: «زیرآبم را زده‌اند و بیچاره شده‌ام!» دیگر در خانهٔ کسی آب‌انبار و زیرآب نداریم، اما واژهٔ «زیرآب‌زنی» همچنان باقی مانده است.

اکنون زیرآب‌زنی را در موقعیت‌هایی به کار می‌بریم که افراد قصد دارند شخصی را تخریب کنند یا او را از جایگاهش تنزل دهند. آسیب‌شناسی این پدیدهٔ مذموم نشان می‌دهد که افراد چون خودشان شایستگی لازم را ندارند و نمی‌توانند به جایگاهی برسند که می‌خواهند، زیرآب فرد مقابل را می‌زنند و او را تخریب می‌کنند. زیرآب‌زنی رابطهٔ مستقیم با حس حسادت و کمبود عزت‌نفس دارد. در زیرآب‌زنی، فرد عامدانه می‌کوشد جایگاه شخص مقابل را متزلزل کند.

وجود پدیدهٔ زیرآب‌زنی در محیط‌های کاری بسیار آسیب‌زاست. در کشورهایی که با بحران‌های اقتصادی مواجه‌اند و یافتن شغل مناسب با درآمد مکفی بسیار دشوار است، این پدیده نیز بیشتر دیده می‌شود. مدیران و صاحبان کسب‌وکار و ساختارهای ناکارآمد نیز در بروز این پدیدهٔ شوم اثرگذارند. مدیرانی که نمی‌توانند از پس وظایف خود به‌خوبی برآیند، زیرآب مدیران دیگر و کارکنان را می‌زنند تا کم‌کاری و ناکارآمدی خود را جبران کنند. اگر خیلی زود جلوی گسترش آن را نگیریم، زیرآب‌زنی مانند ویروس شیوع پیدا می‌کند و چندی بعد کل سازمان را آلوده خواهد کرد.

متأسفانه منابع اندکی در این زمینه منتشر شده است. ازاین‌رو انتشارات برآیند تصمیم گرفت کتاب زیرآب‌زنی؛ رقابت منفی و روش‌های مقابله با آن را منتشر کند. در این کتاب، نویسنده می‌کوشد ابتدا دربارهٔ مفهوم زیرآب‌زنی و انواع آن صحبت کند و سپس راه‌های مقابله با آن را شرح دهد. فرقی نمی‌کند زیرآب‌زنید یا زیرآبتان را زنده‌اند؛ توصیه می‌کنیم این کتاب را مطالعه کنید.