حافظ، با نام کامل خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی، شاعر بزرگ قرن هشتم هجری (قرن چهاردهم میلادی) و یکی از ارکان ادبیات کلاسیک فارسی است. او که به لقب "لسانالغیب" شهرت دارد، غزلسرایی را به اوج رساند و با اشعار زیبای حافظ، مفاهیم عمیق عرفانی و فلسفی را در قالب زبانی ساده و سرشار از نماد بیان کرد. زندگینامه حافظ شیرازی نشان میدهد که او بخش عمدهی عمر خود را در شهر شیراز گذراند و در همانجا نیز به کمال شاعری دست یافت. بیوگرافی حافظ با روایات و افسانههای بسیاری آمیخته است، اما تأثیر عمیق او بر فرهنگ ایرانیان غیر قابل انکار است.
مهمترین بخش از میراث حافظ، دیوان حافظ است که شامل مجموعهای از غزلهای بینظیر اوست. اشعار حافظ به دلیل دوگانگی منحصر به فردشان، همزمان از عشق زمینی و شهود عرفانی سخن میگویند. غزل حافظ، که قالب اصلی اوست، به ابزاری برای بیان عمیقترین عواطف انسانی تبدیل شد. شعر عاشقانه حافظ اغلب با مفاهیمی مانند می و میخانه، معشوق و رند، به شکلی نمادین به جستوجوی حقیقت و عشق الهی میپردازد. شعرهای حافظ به دلیل ایهام و چندلایگی معنایی، قابلیت تفسیرهای گوناگون را دارند، به طوری که هر خواننده میتواند با توجه به شرایط خود، از آنها معنای خاصی برداشت کند.
غزلیات حافظ به چنان جایگاهی دست یافته است که در فرهنگ ایرانی، دیوان حافظ در هر خانهای حضور دارد و مردم برای گرفتن "فال حافظ" به آن مراجعه میکنند. شعر حافظ نه تنها در ایران، بلکه در سراسر جهان نیز مورد ستایش قرار گرفته است. شاعران بزرگی چون گوته، شاعر ملی آلمان، به شدت تحت تأثیر این شاعر قرار گرفتند و از او الهام گرفتند. اشعار عاشقانه حافظ شیرازی به زبانهای متعددی ترجمه شدهاند و آوازهی آنها به سراسر جهان رسیده است. معروفترین شعر حافظ معمولاً همان غزلهای پر از حکمت و عشق است که دل هر خوانندهای را تسخیر میکند. کتاب دیوان حافظ، پلی بین فرهنگ ایرانی و ادبیات جهان است و جاودانگی آن، به دلیل همین پیامهای جهانی و عمیق است.